فَلَا تَتَّبِعُوا الهَوَي أَنْ تَعْدِلُوا
دیوان عدالت اداری
هیات تخصصي مالياتي بانكي ديوان عدالت اداري دادنامه
شماره دادنامه: ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۱۶۶۹۱۶۴
تاریخ تنظيم : ۱۴۰۴/۰۷/۰۷
شماره پرونده ها :
۱۴۰۳۳۱۹۲۰۰۰۱۱۵۱۰۹۰, ۱۴۰۳۳۱۹۲۰۰۰۰۰۳۰۸۸۲
شماره بایگانی شعبه :
۰۳۰۰۳۳۲, ۰۳۰۰۰۸۶
*شماره پرونده هـ ت/۰۳۰۰۰۸۶ و ۰۳۰۰۳۳۲
*شاکی : آقایان بهمن زبردست و محمدرضا باقر مهربان
*طرف شکایت سازمان امور مالیاتی کشور – وزارت امور اقتصاد و دارایی
*موضوع شکایت و خواسته: ابطال بخشنامه شماره ۵۱۴/۱۴۰۲/۲۰۰ مورخ ۲۶/۱۲/۱۴۰۲ سازمان امور مالیاتی کشور و بخشنامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۱/۵۳۱مورخ۱۴۰۱/۴/۲۵
*شاکی دادخواستی به طرفیت سازمان امور مالیاتی و وزارت امور اقتصاد و دارایی به خواسته فوق به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیأت عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر می باشد
دستور العمل شماره ۵۱۴/۱۴۰۲/۲۰۰ مورخ ۲۶/۱۲/۱۴۰۲ :
موضوع: ترتيبات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی
پیرو دستورالعمل شماره ۵۳۱/۱۴۰۱/۲۰۰ مورخ ۲۵/۰۴/۱۴۰۱ و اصلاحیههای بعدی آن منتهی به اصلاحیه شماره /۱ ۱۴۰۲/۲۰۰ مورخ ۰۷/۰۱/۱۴۰۲ و با هدف تکریم مودیان ارائه مطلوب تر خدمات فناورانه و در راستای مفاد تبصره (۱) | ماده (۲۱۹) قانون مالیاتهای مستقیم بند (ج) ماده (۶۷) قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و قانون تجارت الکترونیک متن ذیل جایگزین مفاد ماده (۲) دستور العمل مذکور می گردد:
ماده (۲) ترتیبات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی
۱- تمامی مودیانی که با تسلیم درخواست خود مبنی بر برخورداری از خدمات الکترونیک ،مالیاتی، توافق نموده اند که بارگذاری اوراق در حساب کاربری به عنوان ابلاغ به شخص مودی محسوب شود مشمول خدمات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی میباشند سازمان موظف است اوراق مالیاتی این مودیان را در حساب کاربری آنان بارگذاری و طی ده روز از تاریخ بارگذاری سه پیامک اطلاع رسانی به شماره ای که توسط مودی در حساب کاربری خود اعلام شده است ارسال نماید برای این دسته از مودیان روز یازدهم پس از تاریخ بارگذاری اوراق در حساب کاربری آنان یا تاریخ رویت
برگه توسط مودی هر کدام که مقدم باشد تاریخ ابلاغ به شخص مودی محسوب و در اوراق مالیاتی منعکس می شود.
۲- سازمان میتواند در مورد مودیانی که درخواست موضوع بند (۱) این ماده را تکمیل نکرده اند نیز در صورت دسترسی به شماره ای که تعلق آن به مودی احراز شده باشد جهت ابلاغ اوراق مالیاتی از شیوه الکترونیکی استفاده نمایند. در مورد این دسته از مودیان نیز اوراق مالیاتی در حساب کاربری آنان بارگذاری و طی ده روز از تاریخ بارگذاری سه پیامک اطلاع رسانی به شماره مذکور ارسال می گردد. چنانچه مودی ظرف این مدت اوراق را رویت نماید تاریخ رویت برگـ توسط مودی به عنوان تاریخ ابلاغ به شخص مودی محسوب میشود در غیر این صورت روز یازدهم پس از تاری بارگذاری اوراق در حساب کاربری آنان به عنوان تاریخ ابلاغ قانونی موضوع تبصره (۱) ماده (۲۰۳) قانون مالیاتها مستقیم به شمار خواهد آمد.
۳-هرگونه اعتراض مودی وفق ترتیبات ماده (۵) این دستور العمل قابل رسیدگی خواهد بود.
دستور العمل ۲۰۰/۱۴۰۱/۵۳۱ مورخ ۱۴۰۱/۰۴/۲۵
موضوع : ترتیبات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی
با عنایت به تبصره (۱) ماده (۲۱۹) قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۹۴/۰۴/۳۱ و بند (ح) ماده (۶۸) قانون برنامـ پنج ساله ششم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی ترتیبات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی به شرح زیر مقرر میشود.
ماده (۱) تعاریف:
۱- سازمان سازمان امور مالیاتی کشور
۲-مودی تمامی اشخاصی که بر مبنای قوانین مالیاتی (اعم از قوانین مالیاتهای مستقیم مالیات بر ارزش افزوده پایان های فروشگاهی و سامانه مودیان و یا احکام مالیاتی سایر قوانین از جمله قوانین بودجه قوانین برنامههای توسعه و …
برای آنها به هر نحو یا در هر مرحله از طریق سامانههای سازمان اوراق مالیاتی قابل ابلاغ صادر می شود.
۳- اوراق مالیاتی: عبارت است از کلیه اوراق صادره ثبت شده قابل ابلاغ به مودی توسط سامانه های مالیاتی
۴- ابلاغ الکترونیکی: ابلاغ اوراق مالیاتی با استفاده از بسترهای الکترونیکی مخابراتی یا سایر شیوه های نوین
۵- حساب کاربری: کار پوشه الکترونیکی که به هر یک از مودیان ثبت نام شده در نظام مالیاتی جهت دسترسی به خدمات مالیاتی الکترونیکی، حسب مورد اختصاص می یابد حساب کاربری هر مودی دارای شناسه کاربری و گذر واژه یکتاست
۶- درخواست خدمات الکترونیکی: فرمی الکترونیکی که مودی در قالب آن تقاضای خود را برای بهره مندی از خدمات الکترونیکی نظیر ابلاغ اوراق ،مالیاتی ثبت ،اعتراضات درخواستهای مرتبط با اوراق قطعی و … . اعلام و تایید می نماید که از شرایط و آثار ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی و واکنشهای الکترونیکی خود نسبت به این اوراق مطلع است
۷-ق.م.م: قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۶۶/۱۲/۰۳ و اصلاحات و الحاقات بعدی آن
ماده (۲): ترتیبات ابلاغ الکترونیکی اور اق مالیاتی
۱- تمامی مودیان دارای ثبت نام در نظام مالیاتی که درخواست خدمات الکترونیکی را تایید و ارسال کردهاند مشمول خدمات ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی میشوند. برای این دسته از مودیان اوراق ،مالیاتی بلافاصله پس از صدور در سامانه های مالیاتی در حساب کاربری مودی بارگذاری و همزمان پیامک اطلاع رسانی برای وی ارسال میشود. حسب واکنش مودی به اوراق بارگذاری شده ابلاغ الکترونیکی به نحو زیر محقق و ضمن ارسال پیامک اطلاع رسانی مناسب برای مودی تاریخ ابلاغ در اوراق و سامانهها منعکس می شود.
۲- چنانچه مودی ظرف ده روز شامل روز بارگذاری (برگه با مراجعه به حساب کاربری خود نسبت به رویت اوراق بارگذاری شده اقدام نماید ابلاغ واقعی به شخص مودی محسوب شده و تاریخ رویت به عنوان تاریخ ابلاغ به شخص مودی در نظر گرفته می شود.
۳-چنانچه مودی ظرف ده روز به حساب کاربری خود مراجعه ننماید روز یازدهم به عنوان تاریخ ابلاغ قانونی موضوع تبصره (۱) ماده ۲۰۳ ق.م.م در نظر گرفته میشود در صورتی که روز یازدهم با تعطیل تعطیلات رسمی یا عمومی مصادف شود اولین روز پس از تعطیلی تعطیلات مزبور به عنوان روز ابلاغ قانونی محسوب می شود .
ماده (۳): اصالت اوراق بارگذاری شده در حساب کاربری
۱- با توجه به یکتا و محرمانه بودن نام کاربری و گذر واژه ماموران مالیاتی برای ورود به سامانه های سازمان، صدور اوراق در سامانه در حکم امضای برگه توسط مامور مالیاتی مربوط از جمله حکم ماده (۲۳۷ ق.م.م) است. لذا تا زمان پیاده سازی امضای الکترونیکی در سامانههای سازمان اوراق بارگذاری شده در حساب کاربری مودی بدون امضای فیزیکی در تمام مراجع مالیاتی قابل قبول خواهد بود
۲- امکان رویت تاریخ ابلاغ و اصالت سنجی سیستمی اوراقی که از طریق سیستم ابلاغ در اختیار مودی قرار گرفته است با در نظر گرفتن قوانین و مقررات و رعایت محرمانگی اطلاعات برای مراجع درون و برون سازمانی فراهم است.
در موارد زیر مودی از شمول ابلاغ الکترونیکی خارج و حساب کاربری وی غیر فعال می.شود اوراق مالیاتی این گروه از مودیان باید وفق مواد ۲۰۳ الى ۲۰۹ ق.م.م به صورت فیزیکی ابلاغ شود:
در مورد اشخاص حقیقی در صورت فوت مودی و در مورد اشخاص حقوقی در صورت ثبت انحلال آنها در مرجع ثبت شرکتها مودی از شمول ابلاغ الکترونیکی خارج میشود غیر فعال سازی حساب کاربری به صورت خودکار توسط سیستم و بر مبنای اطلاعات روزانه دریافتی از سرویس متوفیان ثبت احوال و سرویس آگهی تغییرات ثبت شرکت ها انجام می گیرد در صورت عدم امکان دریافت سرویسهای مذکور از مراجع ذیربط اداره امور مالیاتی مربوط میتواند بر مبنای مدارک دریافتی از وراث متوفی یا مدیر تصفیه شرکت منحله نسبت به غیر فعال سازی حساب کاربری مودی اقدام
کند.
۱- اشخاص ورشکسته در صورت وصول رای قطعی دادگاه مبنی بر ورشکستگی ،مودی از شمول ابلاغ الکترونیکی خارج میشوند و اداره امور مالیاتی ذیربط باید بلافاصله پس از دریافت رای مذکور نسبت به غیر فعال سازی حساب کاربری مودی اقدام کند.
حساب کاربری خود ،نیست ادراه امور مالیاتی باید نسبت به غیر فعال سازی حساب کاربری موذی اقدام نماید.
ماده (۵): اعتراض مودی به صحت ابلاغ الکترونیکی
اعتراض به صحت ابلاغ الکترونیکی در موارد زیر مجاز بوده و از طریق هیات موضوع ماده ۲۱۶ ق.م.م قابل رسیدگی خواهد بود:
۱-مودی، متکی بر دلایل و اسناد و مدارک معتبر اثبات ،نماید به دلیل عدم دسترسی به سامانههای رایانه ای مخابراتی یا نقص در این سامانه ها از بارگذاری اوراق یا مفاد ابلاغ مطلع نشده است.
۲- ابلاغ الکترونیکی در شرایطی انجام گرفته باشد که حساب کاربری مودی میبایست غیر فعال بوده و یا مودی از شمول ابلاغ الکترونیکی خارج شده باشد.
ماده (۶): قواعد و ساز و کارهای اجرایی ابلاغ الکترونیکی
مقررات و قواعد عام ابلاغ الکترونیکی از جمله شرایط بهره مندی از این خدمت مواعد شیوه تایید اصالت اوراق ابلاغی و نیز اعتراض به ابلاغ الکترونیکی در این دستورالعمل تعیین شده است دفتر امور مودیان و خدمات مالیاتی موظف است با هماهنگی و تایید معاونت درآمدهای مالیاتی به ترتیب زیر نسبت به بررسی وضع و ابلاغ قواعد جدید و ساز و کارهای اجرایی مرتبط با این دستورالعمل ها اقدام نماید
۱-تعیین سازو کارها و تهیه شیونامههای اجرایی لازم برای پیاده سازی مفاد این دستورالعمل از جمله نحوه فعال سازی و غیر فعال سازی حساب کاربری برای مودیان شیوههای اخذ درخواست خدمات الکترونیک از مودیان، نحوه نظارت بر فرآیندهای مربوط و سایر ساز و کارهای مرتبط با اجرای این دستور العمل
۲- بازبینی قواعد ابلاغ الکترونیکی در مواردی که به علت بروز الزامات اجرایی با تغییرات ،قانونی، برای اوراق مالیاتی خاص نیاز به تغییر یا بازبینی بخشی از قواعد مانند رعایت فاصله زمانی میان صدور و بارگذاری برگه دریافت تاییدیه های سیستمی و … یا اجتناب از ابلاغ الکترونیکی برای اوراق (خاص باشد. در صورت ایجاد الزامات قانونی و اجرایی جدید، دفاتر ستادی ذیربط مکلفند مراتب را به همراه تمام مستندات و الزامات قانونی جهت اعمال به دفتر امور مودیان و خدمات مالیاتی اعلام نمایند.
۳- طراحی و پیاده سازی سامانه مدیریت یکپارچه ابلاغ جهت پیگیری و نظارت بر ابلاغ اوراقی که از فرآیند ابلاغ الکترونیکی خارج میشوند ظرف یک سال از تاریخ ابلاغ این شیوه نامه با همکاری واحدهای ذیربط در معاونت فناوری های مالیاتی .
ماده (۷): ابلاغ دستور العمل
این دستور العمل در (۷) ماده تهیه و از تاریخ ۱۴۰۱/۰۶/۰۱ لازم الاجرا می باشد.
از آنجاکه يکي از موارد مهم براي حفظ حقوق دریافت کنندگان ابلاغ رسمي، احراز دریافت یا حضور و استنکاف آنان از دریافت ابلاغ است این امر در قوانین مربوط به فرآیند ابلاغ ،كاغذي از جمله در مواد ۲۰۳ تا ۲۰۹ فصل هشتم قانون | مالياتهاي مستقيم هم ذکر شده است. دقت قانونگذار تا جايي بوده که براي نمونه وفق ماده ۲۰۷ این قانون محل ابلاغ حتماً بايد محلي باشد که مودی آن را به عنوان محل کار يا سكونت يا محل ابلاغ اوراق مالياتي معرفي کند یا در پرونده دلیل و اثري حاکي از اطلاع مودي از اين موضوع بوده و به این نشاني ايراد نکرده باشد.
در قانون تجارت الكترونيكي هم که بند (ج) ماده ۶۷ قانون برنامه ششم ابلاغ الكترونيكي را با رعایت مفاد آن معتبر دانسته موارد متعددي به حفظ حقوق قانونی ابلاغ شونده اختصاص یافته است. از جمله در ماده ۱۷ فصل نخست از مبحث چهارم با عنوان اعتبار قانوني ارجاع در داده پیام، عقد و اراده طرفین”، مقرر شده ارجاع در داده «پیام با رعایت موارد زیر معتبر است :الف – مورد ارجاع به طور صریح در «داده پیام» معین .شود. ب – مورد ارجاع براي طرف مقابل که به آن تکیه میکند روشن و مشخص باشد. ج – داده «پیام موضوع ارجاع مورد قبول طرف باشد.” يعني توافق و اراده طرفین ابلاغ در اینجا شرط الزامي است و ابلاغ الكترونيكي كه بدون توافق قبلی با ابلاغ شونده یا حتی بدتر از آن، بدون اطلاع قبلي وي از انجام الكترونيك ابلاغ و معرفي شماره تلفني براي دريافت پيامك ابلاغ صورت گرفته باشد، فاقد اعتبار قانوني است همچنین در ماده ۱۹ همین فصل مقرر شده که تنها در صورتي که «داده پیام» دریافت شده توسط مخاطب از اقدامات شخصي ناشي شده که رابطه اش با اصل ساز یا نمایندگان وي باعث شده تا شخص مذکور به روش مورد استفاده اصل ساز دسترسی یافته و «داده پیام »را به مثابه داده «پیام خود بشناسد مخاطب حق دارد آن را ارسال شده محسوب | کرده و مطابق چنین فرضي ارسال شده عمل نماید. پس اگر مودی یا نماینده قانوني وي شماره تلفني را به سازمان معرفي . نکرده و در خصوص دريافت ابلاغ الكترونيك توافقي ننموده باشد قانوناً حق دارد چنین ابلاغی را به رسمیت نشناسد در ماده ۲۲ از فصل سوم نیز با عنوان تصدیق دریافت مقرر شده هرگاه” قبل یا به هنگام ارسال داده «پیام اصل ساز از . مخاطب بخواهد یا توافق کنند که دریافت «داده پیام» تصدیق ،شود اگر به شکل یا روش تصدیق توافق نشده باشد، هر نوع ارتباط خودکار یا مکاتبه یا اتخاذ هر نوع تدبیر مناسب از سوي مخاطب که اصل ساز را به نحو معقول از دریافت «داده پیام» مطمئن کند تصدیق دریافت داده پیام محسوب میگردد و وفق ماده ۲۴ از همین فصل اماره دریافت داده پیام راجع به محتواي «داده پیام» صادق نیست پس اگر هم ابلاغ ،کننده با نقض مواد ،۱۷، ۱۹ و ۲۲ ،قانون يعني بدون اخذ تاييد قبلي ابلاغ شونده و معرفي شماره تلفن توسط وی جهت دریافت پیامک ابلاغ ابلاغ را به شماره تلفني که خود احراز کرده ارسال نمود، حتماً باید علاوه بر دریافت رسید تحویل پیامک از مراجعه ابلاغ شونده به سامانه اي که ابلاغ در آن بارگذاري شده هم مطمئن شود و در چنین مورد خاصي حتي دريافت رسید تحویل پیامک هم که تنها دال بر دریافت «داده پیام» است و راجع به محتواي داده پیام صادق نیست کفایت نمیکند.
مطابق تبصره ماده ۲۱۹ قانون مالیاتهای مستقیم سازمان امور مالیاتی با اجرای طرح جامع مالیاتی و استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات و روشهایی ماشینی نحوه ابلاغ اوراق مالیاتی و سایر ترتیبات و رویههای اجرایی متناسب با آن را تعیین کرده است که شامل مواعد قانونی مقرر در مورد تسلیم اظهار نامه ثبت اعتراضات ابلاغ اوراق مالیاتی و پرداخت مالیات نیست.
بند (۱) ماده ۲ دستور العمل ۵۱۴/۱۴۰۲/۲۰۰ مورخ ۲۶/۱۲/۱۴۰۲ مودیانی را در بر میگیرد که پس از تأیید اطلاع از شرایط و ضوابط مربوط و تصریح به قبولی موارد اعلام شده درخواست بهره مندی از خدمات ابلاغ الکترونیک را تکمیل کرده باشند در خصوص سایر مودیان ضوابط دیگری از جمله بند ۲ دستورالعمل فوق پیش بینی شده و شمول احکام مواد |۲۰۳ تا ۲۰۹ ق.م.م (حسب مورد در مورد آنها محتمل خواهند بود.
ثانیاً: (در قسمت دوم شکواییه شاکی نحوه اخذ تعهدنامه از مودیان را در هنگام ورود به حساب کاربری، نافی حق ایشان برای استنکاف از ابلاغ الکترونیکی دانسته است در پاسخ باید گفت این موضوع، فاقد ارتباط با بخشنامه است و در این مقرره اشاره ای به ساز و کار نحوه اخذ تعهدنامه نشده است.
ثالثاً: مطابق بند ۱ بخشنامه شماره ۵۱۴/۱۴۰۲/۲۰۰ مورخ ۲۶/۱۲/۱۴۰۲ در فرآیند ابلاغ الکترونیکی اوراق مالیاتی نیز (۳) پیامک صرفاً به منظور اطلاع رسانی به شمارهای ارسال میگردد که مودی در حساب کاربری خود اعلام نموده است و تاریخ بارگذاری اوراق در حساب کاربری مؤدی یا تاریخ رویت برگه توسط مودی هر کدام که مقدم باشد تاریخ ابلاغ به شخص مؤدی محسوب و در اوراق مالیاتی منعکس می شود.
و تقاضای رد شکایت مورد استدعاست.
پرونده کلاسه هـ ت/ ۰۳۰۰۰۸۶ و ۰۳۰۰۳۳۲ در جلسه مورخ ۰۷/۰۲/۱۴۰۴ هیات تخصصی مالیاتی بانکی مورد بررسی تبادل نظر قرار گرفت که با عنایت به عقیده اکثریت بیش از ۳/۴ حاضر در جلسه هیات با استعانت از درگاه خداوند به او شرح ذیل مبادرت به انشاء رأی می گردد:
رأی هیأت تخصصی مالیاتی بانکی دیوان عدالت اداری راجع به تقاضای ابطال بخشنامههای شماره ۲۰۰/۱۴۰۲/۵۳۱ مورخ ۲۵/۴/۱۴۰۱ و شماره ۲۰۰/۱۴۰۲/۵۱۴ مورخ ۲۶/۱۲/۱۴۰۲ که توسط شاکیان متعدد طرح شکایت شده است و به استثنای بند (۱) ماده (۲) بخشنامه ۵۱۴/۱۴۰۲/۲۰۰ که به شرح جداگانه نظریه تدوین و به هیات عمومی ارسال میگردد با عنایت به اینکه مقررههای مورد شکایت در چارچوب اختیارات و صلاحیتهای قانونی سازمان امور مالیاتی کشور و بندهای پ و ج ماده ۶۷ قانون برنامه ششم توسعه و نیز سیاستهای کلی دولت الکترونیک وضع گردیده اند و بعضاً مبتنی بر اراده و درخواست خود شاکی این نحو ابلاغ مورد پذیرش واقع و در صورت عدم تمایل و یا وجود ایراد در روند ابلاغ نیز مفاد مواد ۲۰۳ الى ۲۰۹ قانون مالیاتهای مستقیم بر ابلاغ صورت گرفته حاکم میباشد لذا مقررههای وضع شده در حدود اختیار و منطبق با قانون بوده و مستند به بند ب ماده ۸۴ قانون دیوان عدالت اداری رای بر رد شکایت صادر می گردد. رأی صادره ظرف مدت بیست روز پس از صدور قابل اعتراض از سوی ریاست محترم دیوان و یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان عدالت اداری می باشد.
ابو الفضل حسن زاده
نائب رئیس هیأت تخصصی مالیاتی بانکی
دیوان عدالت اداری
